Việc thị phần truyền hình trả tiền tập trung vào một số nhà đài không chỉ hạn chế cơ hội tham gia của các doanh nghiệp, người dân phải trả phí cao, mà lợi nhuận phần nhiều rơi vào túi đối tác nước ngoài. Ai đang chiếm lĩnh thị trường?

Thị trường truyền hình trả tiền đang có sự góp mặt của hơn 50 đơn vị. Đối với truyền hình cáp, hiện có các nhà cung cấp: SCTV (Truyền hình Cáp Saigon tourist), VCTV (Truyền hình Cáp Việt Nam), HTVC (Trung tâm Truyền hình cáp TP.HCM), HCTV (Truyền hình Cáp Hà Nội). Hạ tầng truyền hình vệ tinh hiện có K+, VTC, HTV và AVG. Hạ tầng IPTV có My TV (VNPT), iTV (FPT), net TV (Viettel). Còn với hạ tầng số mặt đất, hiện có VTC, VTV và AVG…

Theo Báo cáo Đánh giá cạnh tranh của Cục quản lý Cạnh tranh (Bộ Công thương), Đài Truyền hình Việt Nam, với các đài “họ VTV”, đang áp đảo thị trường, chiếm 58% thị phần, bao gồm: SCTV hơn 32%, VCTV khoảng 19% và HTVC khoảng 14%.

Nhưng theo tính toán mới đây của Bộ Thông tin và Truyền thông, VTV đang kiểm soát khoảng 3 triệu thuê bao trên tổng số khoảng 4,5 triệu thuê bao truyền hình trả tiền. Trong đó, VCTV có khoảng 1,2 triệu thuê bao, SCTV có hơn 1,5 triệu thuê bao, K+ VTV liên doanh với Canal Plus của Pháp) có hơn 400.000 thuê bao truyền hình vệ tinh. Với con số thuê bao này, VTV đang chiếm hơn 70% thị phần dịch vụ truyền hình trả tiền của Việt Nam.

Theo ông Đỗ Quý Doãn, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông, việc VTV đang nắm trong tay tới 3 công ty con (VCTV, SCTV và K+) tại thời điểm này đúng là có nguy cơ dẫn tới độc quyền, bởi suy cho cùng, cả 3 công ty con này đều trực thuộc VTV, nên không thể coi là có sự cạnh tranh bình đẳng trên thị trường.

Doanh nghiệp “ngậm bồ hòn”

Theo đánh giá của Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương), thị phần truyền hình trả tiền đang có xu hướng tập trung hơn vào nhóm doanh nghiệp dẫn đầu thị trường. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp truyền hình trả tiền đã không thể cạnh tranh và buộc phải rút lui.

Không những thế, thực trạng cạnh tranh để tăng lượng thuê bao và chiếm lĩnh thị trường đang ngày càng khốc liệt. Trong đó, ngón đòn “độc quyền bản quyền truyền hình” không chỉ giết chết các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ yếu thế, mà còn làm hại chính đơn vị mua bản quyền.

Cạnh tranh dễ thấy nhất là việc ký các hợp đồng bản quyền truyền hình của các chương trình hấp dẫn, trong đó có bản quyền các giải bóng đá thế giới. Những năm trước, bản quyền truyền hình chỉ được bán cho VTV, với giá 50.000 USD/mùa bóng. Sau đó, VTC vào cuộc, với giá hơn 1 triệu USD/mùa. Rồi 3 năm trước, K + đã mua độc quyền phát sóng giải ngoại hạng Anh ngày Chủ nhật với giá 8 triệu USD trong 3 năm. Mới đây nhất, giá bản quyền Giải Ngoại hạng Anh đã được K+ mang về Việt Nam độc quyền lên tới gần 40 triệu USD trong các mùa giải 2013 – 2016.

“Chi phí mua bản quyền quá lớn, khiến giá thuê bao truyền hình trả tiền đã liên tục tăng trong thời gian qua. Trong khi người tiêu dùng chấp nhận trả chi phí cao để có thể xem các chương trình của truyền hình trả tiền, thì việc tăng giá thuê bao cũng không giúp các doanh nghiệp tham gia thị trường hưởng lợi. Thay vào đó, hầu hết lợi nhuận lại rơi vào công ty nước ngoài”, Báo cáo Đánh giá cạnh tranh 2012 nhận định.

Người xem chịu thiệt

Theo quy định của Luật Cạnh tranh, doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường bị nghiêm cấm thực hiện những hành vi kinh doanh như áp đặt giá mua, giá bán hàng hóa, dịch vụ bất hợp lý, hoặc ấn định giá bán lại tối thiểu gây thiệt hại cho khách hàng. Như vậy, truyền hình cáp là đối tượng phải chịu sự quản lý của Luật Cạnh tranh để tránh gây thiệt hại cho khách hàng.

Nhưng bất chấp quy định này, người xem truyền đang bị áp giá thuê bao truyền hình cáp tăng liên tục trong 3 năm qua. Cụ thể, năm 2009, giá dịch vụ truyền hình cáp là 44.000 đồng/tivi/tháng, sau tăng lên 65.000 đồng; từ ngày 1/5/2011 tăng lên 88.000 đồng và sau hơn 1 năm, đến ngày 1/9/2012 lại tăng tới 110.000 đồng. Như vậy, chỉ trong vòng chưa đến 1 năm rưỡi, VCTV đã tăng giá tới gần 70% (từ 65.000 lên 110.000 đồng) và trong 3 năm qua, giá đã tăng gần 3 lần.

Đó có thể chính là lý do của việc sau hơn 9 năm phát triển truyền hình trả tiền tại Việt Nam, đến nay, mới có khoảng hơn 3 triệu thuê bao truyền hình cáp, với chưa đầy 15% hộ gia đình được sử dụng dịch vụ này và cùng với đó là hơn 10 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền phải “rời đài”, số còn lại đang sống cầm chừng với lượng thuê bao ít ỏi.

Theo Hữu Tuấn- Báo Đầu tư